Sedef Hastalığı Nedir? Sedef Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Bu hastalık, cilt hücrelerinin aşırı hızlı çoğalması sonucu ortaya çıkar ve kabarık, pullu plakların oluşmasına neden olur. Çoğunlukla dizler, dirsekler, gövde ve kafa derisi gibi bölgelerde belirginleşir. Sedef, keskin sınırlı, gümüş renkli pullanmalarla karakterize edilen kızarıklıklar şeklinde kendini gösterir ve hafiften hayati tehlike arz edebilecek düzeylere kadar değişen şiddetlerde seyredebilir. Hastalık, toplumun yaklaşık %1-3'ünü etkiler ve kadınlar ile erkekler arasında eşit oranda görülür. Tipik olarak 20'li yaşlarda başlar ve %75 oranında 40 yaşından önce ortaya çıkar. Sedef hastalığı bulaşıcı değildir ve tedavi ile semptomlar kontrol altına alınabilir, ancak kesin bir sedef hastalığı tedavisi yoktur. Hastalığın yönetimi genellikle ciltteki hücre yenilenme sürecini yavaşlatmayı ve inflamasyonu azaltmayı hedefler.

Sedef Hastalığı Neden Olur?

Sedef hastalığının kesin nedeni tam olarak bilinmese de, genetik yatkınlığın ve çeşitli çevresel tetikleyicilerin etkili olduğu düşünülmektedir. Bu tetikleyiciler arasında stres, hava kirliliği, beslenme alışkanlıkları, aşırı alkol tüketimi, sigara içimi, bazı ilaçların kullanımı (örneğin kortizon, lityum, bazı tansiyon ilaçları ve aspirin), güneş yanıkları, fiziksel veya ruhsal travmalar, ve viral veya bakteriyel enfeksiyonlar yer almaktadır. Ayrıca, boğaz enfeksiyonları gibi mikrobik hastalıklar ve deriye mekanik tahrişler de hastalığın başlamasını veya alevlenmesini tetikleyebilir. Hastalığın gelişiminde, genetik yatkınlığı olan bireylerde bağışıklık sisteminin, cilt hücrelerine anormal tepki vermesi önemli bir rol oynar. Her ne kadar aile bireylerinde görülme oranı yüksek olsa da, genetik yatkınlık tüm aile üyelerinde hastalığın ortaya çıkmasına yol açmaz. Sedef hastalığı dünya genelinde yaklaşık 125 milyon insanı etkilemektedir ve vakaların üçte birinde ailede birinci derece akrabalar arasında da görülme eğilimi vardır. Çocukluk döneminde daha nadiren görülen bu hastalık, bazı sağlık sorunlarıyla birlikte seyrederek özellikle gençlerde dikkatli takip ve yaşam tarzı değişiklikleri gerektirebilir. Son olarak, hastalıkla ilgili çevresel faktörler ve genetik eğilim dışında, stresin de sedef hastalığının seyrini etkileyebileceği ve bazı durumlarda güneş ışığının iyileştirici etkisi olabileceği, ancak aşırı durumların (örneğin güneş yanığı) hastalığı kötüleştirebileceği bilinmektedir.

Sedef Hastalığı Nedir? Sedef Hastalığı Belirtileri Nelerdir?


Sedef Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Sedef hastalığı belirtileri ve çeşitleri farklılık gösterir. Ancak genellikle kızarıklık ve sedef renginde kepeklerle kaplı keskin sınırlı plaklar şeklinde ortaya çıkar. Bu plaklar, özellikle saçlı deri, diz, dirsek ve kalça bölgesinde görülür ancak hastalık vücudun herhangi bir yerinde belirebilir.

Sedef Hastalığı Nedir?

Sedef hastalığı, toplumda yaklaşık %1-3 oranında görülür ve karakteristik olarak alevlenme ve iyileşme dönemlerinin ardı ardına geldiği bir seyir izler. Hastalıkta remisyon olarak adlandırılan iyilik hali yıllar boyunca devam edebilirken, bazı durumlarda sadece birkaç ay sürebilir. Alevlenme dönemlerinin ne zaman başlayacağı öngörülememekte ve hastalığın şiddeti ile belirtileri kişiden kişiye, hatta aynı bireyde bile zamanla değişiklik gösterebilir. Bu nedenle, sedef hastalığının seyri büyük bir değişkenlik arz eder ve genel olarak kronik bir durum olarak kabul edilir.

Sedef Hastalığının Çeşitleri Nelerdir?

Sedef hastalığı, hem kadınlar hem de erkeklerde görülebilen ve ömür boyu süren bir durumdur. Ciltten saçlı deriye, tırnaklara kadar vücudun pek çok yerini etkileyebilen bu hastalığın birkaç farklı türü bulunmaktadır:

Plak Tipi Psoriasis (Psoriasis Vulgaris):

Bu tür, sedef hastalığının en yaygın formudur. Saçlı deri, diz, dirsek ve kalça bölgeleri en sık etkilenen yerler arasındadır. Oval ya da yuvarlak, kızarık ve üzerinde gümüş rengi kepekler bulunan kabarık plaklar ile karakterizedir. El içi ve ayak tabanında da görülebilen bir alt tipe sahiptir.

Guttat Psoriasis:

Genellikle çocuklarda ve ergenlerde görülür. Küçük, kızarık ve kepekli döküntüler ile kendini gösterir, çoğunlukla boğaz enfeksiyonları sonrası ortaya çıkar.

Eritrodermik Psoriasis:

Hastanın vücudunun %80'inden fazlasını etkileyen, kızarık ve kepekli bir cilt durumudur. Bu, sedef hastalığının ciddi bir formudur ve hastaneye yatış gerektirebilir.

Püstüler Psoriasis:

İrin dolu sivilceler şeklinde vücutta yaygın olarak görülebilir. El içini ve ayak tabanını etkileyen lokal bir formu da vardır.

Eklemlerin Sedef Hastalığı (Psoriatik Artrit):

Sadece deri değil, eklemlerde de rahatsızlık yaratabilir. En sık el ve ayak eklemleri etkilenir ve özellikle tırnak tutulumu olanlarda eklem tutulumu görülür.

Tırnak Değişiklikleri:

Sedef hastalarının yarısında tırnak etkilenir. Tırnak yüzeyinde çukurcuklar, tırnağın yatağından ayrılması, sarı yağlı leke gibi değişiklikler görülebilir.

Bu hastalık türleri arasında en yaygın olanı plak tipi psoriasis olup, tüm sedef hastalığı vakalarının büyük bir çoğunluğunu oluşturur. Her bir sedef hastalığı türü, kendine özgü belirtiler ve tedavi yöntemleri gerektirebilir. Özellikle tırnak değişiklikleri ve eklemlerdeki rahatsızlıklar, hastalığın daha geniş kapsamlı etkilerinin belirtileri olarak kabul edilir ve erken teşhis, kalıcı hasarları önlemek açısından önemlidir.

Sedef Hastalığı Nedir? Sedef Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Sedef Hastalığının Tanısı Nasıl Koyulur?

Sedef hastalığı, genelde deri lezyonlarının görünüşüne bakılarak tanı konan bir durumdur. Tanı süreci, ailede sedef öyküsü olup olmadığının incelenmesi ile desteklenebilir. Ancak, bazı şüpheli durumlarda veya hastalık diğer cilt hastalıkları ile karıştırılabileceğinde, kesin tanı için deri biyopsisi yapılması gerekebilir. Sedef hastalığının tanısı, çoğu zaman kolay olsa da, hastalığın aktif dönemlerinde fiziksel muayene ile daha netleşir. Muayenede özellikle kulaklar, dizler, dirsekler, saç derisi, göbek deliği ve tırnaklar dikkatli bir şekilde incelenir. Bazı durumlarda, hastalığın eşlik edebileceği obezite, hipertansiyon ve hiperlipidemi gibi durumlar göz önünde bulundurulur. Boğaz ağrısı gibi semptomlar sedef atağını tetikliyorsa, doktor kültür testi yaparak bakteri üremesi olup olmadığını kontrol edebilir ve gerekirse antibiyotik tedavisi önerebilir. Eklemlerde ağrı varsa, bu durumun sedef hastalığı ile ilişkili olup olmadığını belirlemek için ek tetkikler istenebilir. Ek olarak, sedefi diğer deri hastalıklarından ayırt etmek için farklı testler gerekebilir. Naturopatik bir yaklaşımda ise, durumu daha iyi anlamak için bazı özel testlerin yapılması önerilebilir.

Sedef Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Sedef hastalığı için kesin bir tedavi olmamakla birlikte, semptomlarının yönetimi ve hastaların yaşam kalitesinin artırılması hedeflenir. Tedavi seçenekleri, hastalığın şiddeti ve tipine bağlı olarak değişkenlik gösterir. İşbirlikçi bir yaklaşımla, dermatologlar hastaların durumuna uygun tedavileri belirler. Sedef hastalığının yönetimi için kullanılan tedavi yöntemleri şunlardır:

Topikal Tedaviler:

  • Krem, merhem ve losyonlar gibi doğrudan cilde uygulanan ilaçlar.
  • Kortizon içeren ürünler ve D vitamini analogları.
  • Kabukları çözme amacı taşıyan keratolitikler.
  • Ciltteki iltihabı azaltmaya yardımcı olan katran içerikli ürünler.

Fototerapi:

  • Hastanın kontrollü ultraviyole ışığına maruz bırakıldığı bir tedavi şekli.
  • UVB ve UVA ışınlarının kullanıldığı, bazen Psöralen tabletlerinin desteklediği bir yöntem.

Sistemik Tedaviler:

  • Ağız yoluyla alınan ilaçlar ve enjeksiyonlar.
  • İmmün sistemini baskılayıcı ilaçlar, örneğin siklosporin ve metotreksat.
  • Deri hücrelerinin bölünme hızını azaltan asitretin gibi ilaçlar.
  • Dirençli vakalar için biyolojik ajanlar (adalimumab, etanersept, infliksimab gibi).

Destekleyici Tedaviler ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri:

  • Sigara ve alkol tüketimini azaltmak veya bırakmak.
  • Düzenli egzersiz ve sağlıklı bir diyetin sürdürülmesi.
  • Stres yönetimi ve grup eğitimlerine katılım.

Naturopatik ve Tamamlayıcı Tedaviler:

  • Hastalığın altında yatan ana sorunları ele almayı hedefleyen doğal tedaviler.
  • Akupunktur ve fitoterapi gibi yöntemler.
  • Bağışıklık sisteminin desteklenmesi ve iltihaplanmanın azaltılması amaçlı tedaviler.

Her bir tedavi yöntemi, hastanın özgül durumuna, hastalığın yaygınlığına ve etkilediği alanların büyüklüğüne göre özelleştirilir. Tedavi süreci, hastanın tedaviye uyumunu da göz önünde bulundurarak, sürekli bir işbirliği ve uyum içinde yürütülmelidir.

Sedef Hastalığı Nedir? Sedef Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Sedef Hastalığı Olanlar Nasıl Beslenmeli?

Sedef hastalığı olan kişilerin beslenme alışkanlıklarında dikkat etmeleri gereken bazı özellikler bulunmaktadır. Özellikle aşırı baharatlı yiyecekler, kızartmalar ve kaşıntıyı tetikleyebilecek gıdalar gibi turşu tüketiminden kaçınmaları önerilir. Yaz aylarında ise domates ve patlıcan gibi gıdaların tüketimi konusunda dikkatli olmaları tavsiye edilir. Sedef hastalığı, yalnızca bir deri problemi olmayıp, obezite riski taşıyan ve TNF (tümör nekrozis faktörü) gibi kimyasalların yüksek seviyede salgılandığı bir durumdur. Bu nedenle, sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek, düzenli egzersiz yapmak ve dengeli beslenmek bu hastalar için hayati önem taşır.

Sedef hastalığının tedavisinde pozitif düşünce ve iyimserliğin de önemli bir rol oynadığı gözlemlenmiş, ancak şifalı yiyecekler ve sular gibi alternatif yöntemlerin bilimsel bir temeli olmadığı belirtilmiştir. Bununla birlikte, bu tür alternatif yöntemlerin psikolojik rahatlama ve motivasyon sağlama gibi yararları da göz ardı edilmemelidir. Ancak hastaların, hastalık yönetiminde doktor tavsiyesi ve geleneksel tedavi yöntemlerine sadık kalmaları esastır. Bu yaklaşımların bir arada değerlendirilmesi, sedef hastalığı ile mücadelede etkin bir strateji oluşturabilir.

Sedef Hastalığına Benzer Hastalıklar

Sedef hastalığı, karakteristik beyaz deri lekeleri nedeniyle sıkça vitiligo ile karıştırılır; ancak, bu iki durum birbirinden tamamen farklıdır. Sedef hastalığı, derideki melanosit hücrelerinin ölmesiyle pigment kaybına sebep olurken, aşağıdaki hastalıklar da sedef hastalığına benzer belirtiler gösterebilir:

Vitiligo:

Pigment kaybına neden olan ve sedef hastalığından farklı bir durumdur.

Pişik ve Egzama:

Özellikle diz, dirsek ve saçlı deride görülen, pembe kırmızı ve beyaz pullanmalarla kendini gösterir. Kasık, koltuk altı ve meme altı gibi kıvrım yerlerinde ise pullanma olmaksızın benzer lezyonlar oluşabilir.

Mantar Hastalığı:

Avuç içi ve ayak tabanlarında görülebilir ve sedef hastalığıyla karıştırılabilir.

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonlarına Bağlı Döküntüler:

Çocuk ve ergenlerde görülen, gövde, kol ve bacaklarda damla şeklinde kırmızı pullanan plaklar, enfeksiyon sonrası hızlı bir şekilde gerileyebilir.

Diğer Döküntülü Hastalıklar:

Avuç içi, ayak tabanı ve vücudun diğer bölgelerinde sivilce benzeri döküntüler şeklinde ortaya çıkabilir. Bu durum, sedef hastalığına benzer şekilde yaygın bir hal alabilir.

Tırnak Bozuklukları:

Sedef hastalığında tırnaklarda çukurcuklar, ayrışma, sarımsı lekelenme ve tırnak plağında kalınlaşma görülebilir.

Eklem Hastalıkları:

Sedef hastalarının yaklaşık %20'sinde eklem hastalığı görülür, en sık el parmakları ve bel bölgesi etkilenir. Eklemde ağrı, sabah katılığı, şişlik ve kızarıklık eklem sedefini işaret edebilir.

Bu hastalıkların her biri, sedef hastalığı ile benzer belirtiler gösterebilse de, tanı ve tedavi yöntemleri farklılık gösterir. Bu nedenle doğru tanı için dermatolojik muayene ve gerekirse ek testler önem taşır.

Sedef Hastalığı Nedir? Sedef Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Sedef Hastalığının Neden Olduğu Hastalıklar

Şiddetli sedef hastalığı olan kişiler, kalp ve damar hastalıkları, yüksek kan yağları, tansiyon yükselmesi ve diyabet gibi durumlara karşı daha yüksek bir risk taşımaktadırlar. Ayrıca, bu bireylerde obezite ve iltihaplı bağırsak hastalığı gibi durumların görülme sıklığı da artmaktadır.

Gebelik Hastalığın Seyrini Etkiler Mi?

Sedef hastalığı olan kadınlar hamile kalabilirler. Hamileliğin sedef hastalığı üzerindeki etkisi kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; birçok durumda, hastalığın belirtileri hamilelik sırasında hafifleyebilir ancak doğumdan sonra hastalık önceki durumuna geri dönebilir. Nadiren, hamilelik sırasında püstüler psoriasis adı verilen bir tür sedef hastalığı gelişebilir. Hamilelik ve emzirme dönemlerinde güvenle kullanılabilecek ilaçlar konusunda doktora danışılması gerekmektedir.

Sedef Hastalığı Nedir? Sedef Hastalığı Belirtileri Nelerdir?



# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar gazete net - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak gazete.net Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan gazete.net hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler gazete.net editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı gazete.net değil haberi geçen ajanstır.



Anket Yeni TCMB Başkanı Hakkında Görüşünüz?