Apandisit Nedir?
Apandisit Belirtileri Nelerdir? Apandisit Ameliyatı...

Apandisit, karnın sağ alt köşesinde minik bir organ olan apendiksin tıkanıp iltihaplanmasıyla başlar. Bu iltihap, apendiksin içinden dışına doğru yayılarak, genellikle sağ alt karnınızda ağrı, mide bulantısı, kusma ve hiçbir şey yemek istememe gibi sorunlara neden olur. En çok 10 ile 30 yaşları arasındaki insanlarda görülür ve karın ağrısıyla doktora gidildiğinde akla gelen ilk durumlardan biridir. Eğer zamanında müdahale edilmezse, işler karışabilir apendiks önce kangrenleşebilir yani dokuları canlılığını yitirebilir ve sonrasında delinme ya da yırtılma gibi durumlar ortaya çıkabilir. 

Apandisit Nedir?
Apandisit Belirtileri Nelerdir? Apandisit Ameliyatı...

Apendiks Anatomisi

Apendiks, kalın bağırsağın ilk kısmı olan çekumdan çıkan, solucan şeklinde bir uzantıdır. Bu organın karın içindeki konumu çok değişken olduğu için, apendiksle ilgili ağrılar, karın bölgesinin birçok farklı yerinde hissedilebilir. Ağrı, örneğin karaciğerin altında, sağ böbreğin önünde, karın sol alt tarafında veya mide bölgesinin üst kısmında olabilir. Apendiksin uzunluğu genellikle 5 ile 10 santimetre arasında değişir, ancak bazen 1 ile 25 santimetre arasında olabilir. Sağlıklı bir apendiksin çapı, 6 milimetreyi geçmez. Apendiksi kanla besleyen özel bir kan damarı vardır. Bu damar, kalın bağırsağın üst kısmına kan taşıyan bir ana damardan ayrılan apendiküler arterdir ve apendiksin kanını taşıyan toplardamarlar, yine bağırsakların kanını taşıyan ana toplardamara kanı geri taşır.

Apandisit Evreleri (Çeşitleri)

Apandisitin farklı aşamaları veya türleri vardır, ve her biri belirli özellikler gösterir:

Kataral Apandisit:

Bu evrede, apendiks kanla dolu (hiperemik), şişkin (ödemli) ve sertleşmiş (erekt) bir durumdadır. Bu, apandisitin ilk ve en hafif evresidir.

Süpüratif Apandisit:

Bu aşamada, apendiksin iç kısmında irin birikmiştir. Bu, iltihabın arttığı ve enfeksiyonun ilerlediği bir durumu ifade eder.

Gangrenöz Apandisit:

Bu evrede, apendiksin dokuları ölmeye başlamıştır (gangren). Bu, enfeksiyonun daha da ilerlediği ve ciddi bir durum olduğunu gösterir.

Perfore Apandisit:

Bu en ciddi evredir ve apendiksin yırtıldığı veya delindiği anlamına gelir. Bu durum, enfeksiyonun karın boşluğuna yayılmasına ve peritonit adı verilen ciddi bir enfeksiyona yol açabilir.

Her bir evre, apandisitin ilerleyişini ve tedavi gereksinimini belirler. Bu durumlar ciddiyetlerine göre sıralanmış olup, zamanında müdahale edilmezse birbirini izleyebilir.

Akut Apandisit Nasıl Gelişir (Patofizyoloji)

Akut apandisit, apendiksin iç kısmının tıkanması ile başlar. En yaygın sebebi, sertleşmiş ve taşa benzer dışkı parçalarıdır.
İkinci sık rastlanan sebep, bakteri veya virüs kaynaklı enfeksiyonlar sonucunda apendiksin lenf bezlerinde oluşan büyümedir. Tıkanıklık sonrasında apendiksin içinde mukus birikir ve iç basınç artar, bu da bakterilerin çoğalmasına yol açar.

Basınç artışı, apendiksin dış tabakasının gerilmesine ve öncelikle lenf dolaşımının bozulmasına, bunun sonucunda ise apendiksin şişip çapının artmasına neden olur. Bu süreçte, hastaların yarısı göbek çevresinde ağrı hisseder. Bu, iç organlardan kaynaklanan bir ağrı türüdür.
Basınç daha da arttığında, kan dolaşımı azalır ve apendiksin içindeki mukus, irinli bir hal alır. En son evrelerde, kan damarlarında tıkanıklık, dokunun ölmesi ve apendiksin delinmesi meydana gelir. Bu aşamalarda, karın bölgesinin sağ alt tarafında ağrı hissedilir.

Apandisit Belirtileri

Apandisit belirtileri genellikle karın bölgesindeki ağrılarla başlar. Apandisit ağrısı tipik olarak, hastaların yarısında göbek çevresinde başlayan ağrı, sonra sağ alt karına doğru kayar. Bu durum, apendiksin gerilmesiyle başlar ve iltihap, apendiksin duvarları ile karın iç yüzeyini (karın zarını) etkileyince ağrı sağ alt karna taşınır. Bu süreç genelde 8 saat kadar sürer, fakat daha kısa ya da uzun da olabilir.

İştahsızlık, apandisitin en önemli belirtilerinden biridir ve çoğu cerrah tarafından apandisit için kesin bir işaret olarak görülür. Yani, eğer hastada iştahsızlık gözlemlenmiyorsa, genellikle apandisit olmadığı düşünülür. Bulantı ve kusma da olabilir ancak bu, genellikle birkaç kezle sınırlıdır ve barsak tıkanıklığında olduğu gibi sık tekrarlayan bir durum değildir.

Eğer apandisit ağrısı, pelvik bölge yani karın alt kısmında yer alıyorsa, makat bölgesinde sıkışma hissi ve kasık üstünde hassasiyet meydana gelebilir. Apandisit eğer normalden daha yukarıda, karın arka kısmına yakın bir yerde bulunuyorsa, sağ sırt bölgesinde ağrı oluşabilir.

Apandisit Nedir?
Apandisit Belirtileri Nelerdir? Apandisit Ameliyatı...

Yaş Grupları ve Cinsiyete Göre Akut Apandisit Nerede Olur?

Akut apandisit, yaşa ve cinsiyete göre farklı şekillerde kendini gösterebilir ve bazen diğer sağlık sorunlarıyla karıştırılabilir. Apandisit nerede sorusunun yanıtı olarak genel olarak organın bulunduğu lokasyon aynı olsa da iltihabın çıkma olasılığı ve yayımla aralığı değişebilmektedir.

Çocuklarda Apandisit:

Bir yaşın altındaki çocuklarda apandisit tanısı koymak genellikle zordur ve bu durum çoğunlukla apendiksin delinmesiyle sonuçlanır. Beş yaşındaki çocuklarda bu risk yaklaşık %50'dir. Bu yaş grubunda apandisit ile karışabilecek durumlar arasında mide ve bağırsak iltihaplanması, karın içi lenf bezlerinin iltihaplanması, bağırsakta anormal bir kesecik olan Meckel divertikülü, böbrek iltihabı, bağırsakların bir kısmının diğer bir kısmın içine girmesi durumu ve alt solunum yolu iltihabı bulunur.

Genç Kadınlarda Apandisit:

Otuz yaşın altındaki genç kadınlarda yanlışlıkla yapılan karın ameliyatlarının oranı %45 kadar çıkabilir. Bu, çoğunlukla üreme organlarıyla ilgili sorunlardan kaynaklanır. Apandisit ağrısı benzer belirtiler gösteren durumlar arasında adet sancıları, yumurtlamanın neden olduğu ağrı, adet kanının geriye akması, üreme organlarının iltihaplanması, yumurtalık kistinin patlaması, yumurtalık kistinin bükülmesi, rahim dışı gebelik, rahim dışında rahim dokusu bulunması, uzun süreli kabızlık ve bağırsaklarda iltihaplanma bulunur.

Gebelikte Apandisit:

Gebelikte apandisit görülme oranı genel nüfusla benzerdir ancak apendiksin delinmesi durumunda ölüm oranı daha yüksektir. Bunun nedeni, büyümüş rahmin ve diğer organların delinmeyi engelleyerek karın içi iltihabının yayılmasını kolaylaştırmasıdır. Bu yüzden gebelerde apandisit tanısı daha dikkatli bir şekilde konur ve yanlışlıkla yapılan ameliyat ihtimali daha yüksektir. Gebeliğin ilk iki üç aylık döneminde belirtiler genellikle aynıyken, son üç ayda belirtiler daha çok karın bölgesinin üst ve yan kısımlarında görülür.

Genç Erkeklerde Apandisit:

Genç erkeklerde apandisite benzer belirtiler gösteren durumlar arasında bağırsak iltihaplanması, sağ taraftan gelen böbrek taşı, testislerin bükülmesi, testis iltihabı ve karın duvarında oluşan çıkıntılar bulunur. Özellikle karın duvarında oluşan çıkıntılar, hasta muayene edilmediği sürece fark edilmeyebilir.

Yaşlılarda Apandisit:

Yaşlılarda, apandisit riski daha yüksektir çünkü belirtiler genellikle daha az belirgindir ve bu durum tanıda gecikmelere neden olabilir. Ayrıca, karın içi iltihap savunma mekanizmaları zayıfladığı için apendiksin delinmesi sıklıkla görülebilir. Yaşlılarda apandisite benzer belirtiler gösterebilecek durumlar arasında bağırsak duvarındaki çıkıntılar, mide veya onikiparmak bağırsağındaki delinmeler, safra kesesi iltihabı, pankreas iltihabı, bağırsak tıkanıklığı, kalın bağırsak tümörünün delinmesi ve karın içi damarların tıkanıklığı bulunur.

Her bir durum, apandisitin yanı sıra düşünülmesi gereken farklı sağlık sorunlarını içerir. Bu, doğru tanı ve tedavi için önemlidir. Özellikle yaşlılar ve gebelerde apandisit tanısı ve tedavisi daha dikkatli bir yaklaşım gerektirir, çünkü bu gruplarda riskler ve komplikasyon olasılıkları daha yüksektir. Tanı sürecinde, apandisite benzer belirtiler gösteren diğer durumların dikkate alınması ve gerektiğinde farklı testlerin yapılması önemlidir. Bu yaklaşım, hastalar için en uygun tedavi yönteminin belirlenmesine olanak tanır ve yanlış tedavilerin önüne geçer.

Apandisit Tedavisi

Apandisit tedavisi, genellikle apendiksin (kör bağırsağın bir uzantısı) alınması işlemi olan cerrahi uygulanır. Son zamanlarda, küçük kesiler aracılığıyla yapılan ve karın içine özel aletlerin sokulduğu bir yöntem olan laparoskopik cerrahi giderek daha fazla kullanılmaya başlamıştır. Bu yöntemin, sadece küçük kesikler yapılması anlamına gelmenin ötesinde, açık cerrahiye göre daha az ağrıya ve daha kısa iyileşme süresine neden olması, aynı zamanda yara enfeksiyonu ve sonradan gelişebilecek fıtıklar gibi riskleri azaltması gibi avantajları vardır. Karın ağrısının kesin nedeni belirsiz olduğunda, laparoskopik yöntem ile karın içi daha detaylı incelenebilir, bu da tanıda büyük bir avantaj sağlar.

Eğer apandisit sonucu karın içinde bir iltihaplı kitle oluşmuşsa, öncelikle antibiyotik ile tedavi edilir. Bu tedavinin etkili olup olmadığı, karın muayeneleri ile kitle boyutunun küçülüp küçülmediğinin takip edilmesiyle değerlendirilir. Eğer bu tedavi işe yararsa, 6-8 hafta sonra planlanmış bir zamanda apendiksin alınması işlemi gerçekleştirilir.

Eğer apendiksin çevresinde bir iltihap topluluğu (apse) varsa, ameliyattan önce bu apsenin boşaltılması ve ardından antibiyotik tedavisine başlanması gereklidir. Daha sonra, 6-8 hafta içinde apendiksin alınması işlemi yapılır. Apendiksin delinmesi ve karın içinde yaygın bir iltihaplanma (peritonit) durumunda, ya laparoskopik yöntemle ya da geleneksel bir ameliyat ile müdahale edilebilir.

Eğer ameliyat sırasında apendiks normal görünüyorsa, ileride herhangi bir sorun olmaması için genellikle yine de apendiksin alınması işlemi yapılır. Ancak, bu sırada karın ağrısının diğer olası nedenleri de araştırılır. Bu tür bir detaylı araştırma, laparoskopik yöntemle daha kolay yapılabilir ve en sık karşılaşılan başka bir durum, bağırsakta anormal bir kesecik olan Meckel divertikülüdür.

Apandisit Ameliyatı Kaç Kesik İle Yapılır?

Apandisit ameliyatı 3 kesi ile yapılmaktadır. Doktor kararına göre 2 kesi ile yapılabildiği gibi tek kesi ile de hastanın durumu değerlendirilerek yapılabilmektedir. Özel aparatların karın bölgesine yerleştirilmesi ile yapıla apandisit ameliyatında SILS teleskopu kullanılmaktadır. 

Apandisit Nedir?
Apandisit Belirtileri Nelerdir? Apandisit Ameliyatı...

Apandisit Ameliyattan Sonra Dikiş İzi Kalır Mı?

Apandisit ameliyatı sonrasında deri yapısına göre belirli veya belirsiz bir iz kalabilmektedir. Bu tamamen deri yapısı ile ilgili bir durum olduğu içim kişiden kişiye farklılık gösterebilmektedir. 

Ameliyat Sonrası Nelere Dikkat Etmek Gerekir?

Apandisit ameliyatından sonra, eğer hasta herhangi bir sağlık sorunu yaşamıyorsa, genellikle hastanede bir günlük dinlenmenin ardından evine gönderilir. Eğer hasta geleneksel yöntemle, yani karın açılarak yapılan bir ameliyat geçirdiyse, birkaç gün boyunca dinlenmesi ve ağır işlerden kaçınması önerilir. Ameliyattan sonraki dönemde, eğer hastanın vücudunda herhangi bir sıvı drenajı için tüp bulunmuyorsa, bir veya iki gün sonra duş almasında bir sakınca yoktur. Ayrıca, ameliyattan sonra doktorun reçete ettiği antibiyotiklerin ve ağrı kesicilerin düzenli olarak alınması çok önemlidir.

Apandisit Ameliyatı Sonrasında Beslenme Nasıl Olmalıdır?

Apandisit ameliyatından sonra, sindirim sisteminde yavaşlama olabileceği için, sindirimi kolaylaştırmak amacıyla bağırsak dostu yiyecekler tüketmek önemlidir. Bu dönemde, bağırsakların daha rahat çalışmasına yardımcı olabilecek probiyotik içeren gıdalar, örneğin yoğurt, turşu ve kefir gibi ürünler önerilir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar gazete net - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak gazete.net Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan gazete.net hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler gazete.net editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı gazete.net değil haberi geçen ajanstır.



Anket Yeni TCMB Başkanı Hakkında Görüşünüz?