Gluten Nedir, Gluten Hangi Gıdalarda Bulunuyor?

Bu proteinler, yiyecekler pişirildiğinde onlara esneklik kazandırır, böylece ekmek gibi ürünler kabarabilir ve içindeki nem oranını koruyabilir. Bu işlevleri sayesinde, gluten özellikle işlenmiş gıdalarda dokuyu iyileştirmek ve su tutma yeteneğini artırmak için yaygın olarak kullanılır. Her ne kadar son zamanlarda glutensiz diyetler moda olmuşsa da, çoğu insan için gluten sağlık açısından bir tehlike arz etmez.

Gluten Hangi Gıdalarda Bulunur?

Gluten, tahılların başında gelen arpa, buğday ve çavdar gibi temel gıdalarda doğal olarak bulunan bir proteindir. Buğdaya dayalı ürünlerde ek vitamin ve minerallerle zenginleştirilmiş unlar, farina (sıcak tahıllar için öğütülmüş buğday), graham unu ve fosfat unu gibi un türleri yer alır. Ekmek, simit, poğaça, lavaş ve pide gibi çeşitli hamur işlerinden, makarna, kuskus, bulgur ve çorba gibi hububat ürünlerine kadar geniş çapta gluten bulunur. Aynı zamanda irmik ve belli başlı şekerlemeler, pasta ve kekler, malt veya malt tatlandırıcılarını içeren gıda ve içecekler, çeşitli cipsler, işlenmiş etler ve soya sosu gibi ürünler de gluten içerir. Gluten ayrıca, bira ve bazı şarap türlerinde, ayrıca soya sosu ve bulyon gibi içeceklerde de yer alır. Üretim sürecinde gluten içeren ve içermeyen gıdaların aynı makinalarla işlenmesi, bazı glutensiz ürünlerin kontaminasyon riski taşımasına yol açabilir. Bu durum, özellikle gluten duyarlılığı olan bireyler için, glutensiz diyetlerinde dikkatli olmalarını gerektirir. Yulaf gibi bazı glutensiz kabul edilen gıdalar, işlenme aşamasında glutenle kontamine (Enfeksiyon etkeninin vücut yüzeyi, eşyalar veya su, gıda gibi maddeler üzerinde bulunması.)olabilir, bu da gluten intoleransı olan kişiler için risk oluşturur. Böyle bir durumda, sertifikalı glutensiz ürünlerin tüketilmesi ve gluten içeriği konusunda bireylerin sağlık uzmanlarına danışmaları önem taşır.

Gluten Nedir, Gluten Hangi Gıdalarda Bulunuyor?


Kimler Gluten Tüketmemelidir?

Birçok insan gluteni sorunsuz bir şekilde tüketebilse de
  çölyak hastalığı, gluten intoleransı, buğday alerjisi huzursuz bağırsak sendromu gibi sağlık sorunları olan kişiler için gluten tüketimi zararlı olabilir. Bu nedenle, çölyak hastaları, çölyak dışı gluten duyarlılığı olanlar, huzursuz bağırsak sendromu olanlar ve buğday alerjisi olan kişilerin gluten tüketiminden kaçınmaları gerekmektedir.

Gluten İçermeyen Besinler Hangileridir?

Gluten içermeyen besinler arasında:
Kahverengi pirinç
Beyaz pirinç
Yabani pirinç
Karabuğday
Glutensiz badem unu
Hindistan cevizi unu
Mısır
Bezelye unu
Darı
Patates unu
Mısır nişastası
Guar sakızı
Kinoa
Patates
Soya unu
Sorgum
Teff unu
Karnıyarık otu tozu bulunur. Bu maddeler, doğal olarak gluten içermezler ve glutensiz diyet yapan kişiler tarafından güvenle tüketilebilirler.

Glutensiz Gıda Etiketleri

Glutensiz diyet yapmayı tercih eden kişilerin, gıdaların işlenmesi sırasında glutenle takviye edilip edilmediğini veya kazara kontaminasyona uğrayıp uğramadığını anlaması zor olabilir. Bu durumu kolaylaştırmak için birçok ülkede sağlık otoriteleri, glutensiz gıda etiketleme yönetmeliklerini hayata geçirmiştir. Bu yönetmeliklere göre, gluten içermeyen ürünlerde "Gluten içermez", "Gluten yoktur" ya da "Glutensiz" gibi ifadeler kullanılabilir. Ancak bu etiketler, ürünlerde hiç gluten bulunmadığı anlamına gelmez. Türkiye'de, uluslararası standartlara uygun olarak, kuru madde içeriğinde 20 mg/kg'dan daha az gluten içeren gıdalar, bu etiketleri taşıyabilir. Bu 20 mg/kg eşiği, çoğu gluten intoleransı vakasında, bu düzeydeki gluten tüketiminin zarar verme olasılığının düşük olduğunu gösteren araştırmalara dayanmaktadır.

Gluten Nedir, Gluten Hangi Gıdalarda Bulunuyor?


Glutensiz Beslenmeye Yeni Başlayanlar İçin Tavsiye

Glutensiz beslenme, özellikle gluten hassasiyeti olanlar için yaşam kalitesini artırabilen önemli bir değişikliktir. Bu süreçte, mutfaktan gluten içeren tüm ürünlerin çıkarılması, pişirme tekniklerinin değiştirilmesi ve farklı yemek malzemelerinin denemesi adaptasyonu hızlandırabilir. Kendi ekmeklerini ve yemeklerini yapmak, çeşitli ve lezzetli glutensiz tarifler denemek mümkündür. Glutensiz atıştırmalıklar arasında, gluten içermeyen patlamış mısır gibi seçenekler de bulunur ve bu, lezzetli bir alternatif sunar.

Glutensiz Diyetin Riskleri Nelerdir?

Glutensiz diyet, özellikle buğday, arpa ve çavdar gibi gluten içeren tam tahıllardan uzak durulduğunda, besin eksikliklerine yol açabilir. Glutensiz işlenmiş gıdalar sıklıkla vitamin ve minerallerle zenginleştirilmemiş olabilir, bu da folat, riboflavin, niasin ve demir gibi önemli besin maddelerinde eksikliğe sebep olabilir. Ayrıca, glutensiz diyetler genellikle daha az lif içerir, bu da sindirim sağlığı üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir. Bu durumu dengelemek için, glutensiz diyet yapanların, vitamin ve mineral açısından zengin taze meyve ve sebzeler, baklagiller ve belirli glutensiz tam tahıllar ile taze et ve balık gibi protein kaynaklarını diyetlerine eklemeleri önerilir. Buğday, çavdar ve arpa gibi gluten içeren gıdalardan kaçınmak esastır. İşlenmiş gıdalarda ve bazı durumlarda yulaf gibi tahıllarda, işleme süreçlerine bağlı olarak gluten ile çapraz kontaminasyon riski bulunabilir.

Gluten Nedir, Gluten Hangi Gıdalarda Bulunuyor?



Glutensiz Diyet Yapanlar Nelere Dikkat Etmelidir?

Glutensiz diyet uygulayan kişiler, özellikle çölyak hastası olanlar, çapraz kontaminasyon riskini azaltmak için bazı önlemlere dikkat etmelidirler. Çapraz kontaminasyon, glutensiz gıdaların gluten içeren gıdalarla istem dışı teması anlamına gelir ve bu durum, glutensiz diyeti olan kişiler için sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle, aşağıdaki adımlar önemlidir:

Ekmek Kızartma Makinesi: Eğer evde hem gluten içeren hem de glutensiz ekmek tüketiliyorsa, ekmek kızartma makinesinde kırıntı birikmesini önlemek için düzenli temizlik yapılmalı ya da glutensiz ekmekler için ayrı bir kızartma makinesi kullanılmalıdır. Alternatif olarak, ekmek kızartma makinesi poşetleri de glutensiz ekmeklerin korunması için kullanılabilir.

Mutfak Aletleri ve Gereçler: Gluten içeren gıdaların hazırlandığı mutfak aletleri, doğrama tahtaları ve diğer gereçlerin kullanımı sonrası iyi bir şekilde yıkanması gerekmektedir. Mümkünse, glutensiz yiyecekler için ayrı aletler ve gereçler bulundurulmalıdır.

Ayrı Kaplarda Malzemeler: Glutensiz beslenen kişiler için, ayrı kaplarda saklanan malzemeler kullanılmalıdır. Bu, özellikle ortak kullanılan malzemeler (örneğin, tereyağı, reçel) için önemlidir.

Makarna Pişirme: Glutensiz makarna pişirirken, makarnanın pişirildiği suyun ve tencerenin temiz olduğundan emin olunmalıdır. Ayrıca, makarnayı süzmek için kullanılan süzgeç de önceden gluten içeren yiyeceklerle temas etmemiş olmalıdır.

El Yıkama: Gluten içeren yiyeceklerle herhangi bir temas sonrasında ellerin yıkanması, glutensiz yiyeceklerle olan çapraz kontaminasyon riskini azaltacaktır.

Bu adımların takip edilmesi, glutensiz diyet gereksinimleri olan kişilerin güvenli ve sağlıklı bir şekilde beslenmesine yardımcı olur.

Gluten Alerjisi (İntoleransı) Nedir?

Gluten alerjisi veya intoleransı, gluten içeren tahıllar - buğday, arpa ve çavdar gibi - tüketildiğinde bazı insanlarda ortaya çıkan bir tepkidir. Çölyak hastalığı, gluten intoleransının en yaygın şekli olup, gluten tüketimi sonucu alerjik reaksiyonlara neden olur.

Gluten Alerjisi (Gluten İntoleransı) Neden Olur?

Bu durum, vücudun gluten içeren yiyeceklere karşı gösterdiği bir tepki nedeniyle meydana gelir.

Gluten Nedir, Gluten Hangi Gıdalarda Bulunuyor?



Gluten Alerjisi (Gluten İntoleransı) Belirtileri Nelerdir?

Gluten alerjisi veya intoleransının belirtileri arasında ishal en sık rastlananıdır. Bunun yanı sıra, mide bulantısı, şişkinlik, gaz, karın ağrısı, anemi (kansızlık), bilinç bulanıklığı, yorgunluk, endişe, depresyon, deri döküntüleri, baş ve eklem ağrıları gibi çeşitli semptomlar da görülebilir. Bu belirtiler şöyle detaylandırılabilir:

İshal: Gluten alerjisi, ince bağırsağın iltihaplanmasına ve besinlerin emiliminin bozulmasına yol açarak ishale sebep olur.

Mide Bulantısı: Gluten intoleransı durumunda, glutene karşı vücudun bağışıklık tepkisi mide bulantısını tetikleyebilir.

Şişkinlik ve Gaz: Gluten tüketimi sonucu ortaya çıkan şişkinlik ve gaz, bazı zayıf emilen karbonhidratlara vücudun verdiği tepkinin bir sonucudur.

Karın Ağrısı: Gluten intoleransı, mide astarının düzgün çalışmamasına ve iltihaplanmasına neden olabilir, bu da karın ağrısına yol açar.

İştah ve Kilo Kaybı: Gluten içeren gıdaların tüketimi, besin emiliminin bozulmasına ve dolayısıyla iştah kaybı ile kilo kaybına neden olabilir.

Yorgunluk ve Anemi: Kırmızı kan hücrelerinin üretimini etkileyen gluten alerjisi ve çölyak hastalığı, demir eksikliği anemisi ve sonucunda yorgunluk ve halsizliğe neden olabilir.

Gluten alerjisi olan kişilerde, gluten içeren gıdalar tüketildiğinde bu belirtiler gözlemlenir ve bu, besin emilimini bozarak çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir.

Gluten Nedir, Gluten Hangi Gıdalarda Bulunuyor?

Gluten Alerjisi Nasıl Anlaşılır?

Gluten alerjisinin belirlenmesi süreci, bireyin gösterdiği semptomların değerlendirilmesi ve fiziksel bir muayene ile başlar. Gluten intoleransının varlığını doğrulamak için kan testleri yapılabilir. Test sonuçları gluten alerjisi ihtimalini gösteriyorsa, kesin tanı için endoskopi veya doku biyopsisi gibi yöntemler uygulanabilir.

Gluten Alerjisi Nasıl Tedavi Edilir?

Gluten intoleransının tek tedavisi, gluten içermeyen bir diyeti benimsemektir. Gluten içermeyen bir diyetle, glutenin yol açtığı hasarın onarılması ve bağırsak sisteminin iyileştirilmesi amaçlanır.

Gluten Alerjisi Kan Testinde Çıkar Mı?

Gluten alerjisi teşhisi için kullanılan yöntemler arasında kan testi, doku biyopsisi ve özel gluten testleri bulunur.

Gluten Nedir, Gluten Hangi Gıdalarda Bulunuyor?

Sık Sorulan Sorular
Glutensiz Diyette Yulaf Tüketebilir Miyim?

Yulaf, gluten içermeyen fakat avenin adı verilen gluten benzeri bir protein içeren bir tahıldır. Araştırmalar, çölyak hastalarının çoğunun avenin içeren yiyecekleri sorunsuz tüketeceğini göstermektedir. Ancak, yulaf ürünleri genellikle hasat ve öğütme gibi işlem sırasında gluten içeren tahıllarla çapraz kontaminasyona uğrayabilir. Glutensiz olarak etiketlenmemiş yulaf ürünlerinden kaçınılmalıdır.

Karnıyarık Otu Tozu Glutensiz Diyette Neden Öneriliyor?

Karnıyarık otu tozu, glutensiz diyet yapanlar arasında lif içeriğini artırma ve glutene benzer bir kıvam sağlama özellikleri nedeniyle popülerdir.

Glutensiz Diyette Maya Tüketebilir Miyim?

Taze maya doğal olarak glutensiz olup, ancak bazı kurutulmuş paket mayalar, buğday nişastası içerebilir ve bu nedenle glutensiz sayılmaz.

Çin Soya Sosu Gluten İçerir Mi?

Geleneksel Çin soya sosu, buğday içerdiğinden çölyak hastaları ve gluten intoleransı olanlar için uygun değildir.

Glutensiz Buğday Nişastası Nedir?

Glutensiz buğday nişastası, glutenin büyük oranda arındırıldığı özel bir işlemle üretilmiş bir bileşendir. Glutensiz olarak etiketlenmiş buğday nişastası içeren ürünler, çölyak hastaları için güvenlidir ancak kullanımdan önce sağlık uzmanına danışılması önerilir.

Glutensiz Yemek Pişirmek İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?

Glutensiz yemek pişirirken, glutenin görevini üstlenecek ksantan sakızı ya da guar sakızı gibi alternatifler kullanılabilir. Örneğin, aile boyu bir kek için yarım çay kaşığı, ekmek içinse bir çorba kaşığı kadar eklemek yeterlidir. Gözleme ve benzeri hamur işleri için tarife ekstra bir yumurta eklemek faydalı olacaktır. Glutensiz pişirmeye yeni başlayanlar, başlangıçta bazı denemelerin başarısız olabileceğini bilmeli ve bunu kabullenmelidir.

Glutensiz un alternatifleri için birçok tarif bulunmaktadır. Hazır glutensiz un karışımları, hamur işleri için özel glutensiz kabartma tozları da piyasada mevcuttur.

Glutensiz Sade Un Karışımı:

6 su bardağı pirinç unu

2 su bardağı patates nişastası

1 su bardağı mısır unu kullanılabilir.

Glutensiz Kendi Kendine Kabaran Un:

Glutensiz sade un karışımına ek olarak glutensiz kabartma tozu eklenmelidir. Kabartma tozu için gerekli malzemeler:

¼ fincan bikarbonat soda

½ fincan tartar kremi.

Tatlı Hamur İşleri İçin Tarif:

60 gr mısır unu

3/4 su bardağı süt tozu

1 1/2 su bardağı hindistancevizi

120 gr eritilmiş tereyağı kullanılabilir.

Bu bilgiler, glutensiz pişirme sürecinde başlangıç noktası olarak kullanılabilir ve kişisel tercihlere göre uyarlanabilir.

Gluten Nedir, Gluten Hangi Gıdalarda Bulunuyor?


Glutensiz Malzemeleri Nerelerde Bulabiliriz?

Glutensiz malzemeleri satın alabileceğiniz yerler genellikle şunlardır:

Süpermarketler ve Büyük Mağazalar: Çoğu büyük süpermarket ve mağaza, sağlıklı beslenme veya özel diyet gereksinimleri bölümünde çeşitli glutensiz ürünler sunar. Bu ürünler arasında glutensiz unlar, makarnalar, atıştırmalıklar ve hazır yemekler bulunabilir.

Sağlık Gıda Mağazaları: Sağlık gıda mağazaları, glutensiz ürünler konusunda geniş bir çeşitlilik sunar ve bu tür diyetlere özel ürünler bulmak için iyi bir kaynaktır.

Online Alışveriş Siteleri: İnternet üzerinden alışveriş yapmak, özellikle yerel olarak bulunması zor olan glutensiz ürünleri bulmak için uygun bir yöntemdir. Çeşitli online sağlık gıda mağazaları ve büyük perakende satış siteleri, geniş bir glutensiz ürün yelpazesi sunar.

Organik ve Yerel Pazarlar: Yerel üreticilerin ve organik gıda satıcılarının olduğu pazarlar, taze ve doğal glutensiz ürünler bulmak için iyi bir seçenektir. Bu tür yerlerde, glutensiz tahıllar ve unlar gibi temel malzemeleri bulabilirsiniz.

Özel Diyet Mağazaları: Bazı özel diyet mağazaları, sadece glutensiz veya diğer özel diyet ürünlerine odaklanır ve bu tür beslenme ihtiyaçlarına yönelik geniş bir ürün yelpazesi sunar.

Eczaneler: Bazı eczanelerde, glutensiz beslenme ürünleri de dahil olmak üzere, sağlıkla ilgili özel gıda ürünleri bulunabilir.

Glutensiz ürünleri satın alırken, ürün etiketlerini dikkatlice okumanız ve glutensiz sertifikası olan ürünleri tercih etmeniz önemlidir. 

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Editör Sena Gurel - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak gazete.net Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan gazete.net hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler gazete.net editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı gazete.net değil haberi geçen ajanstır.



Anket Yeni TCMB Başkanı Hakkında Görüşünüz?