Borsada Devre Kesici Nedir? Neden Devreye Girer ve Ne Kadar Sürer?

Devre Kesici Nedir?

Borsa Devre Kesici uygulaması, borsada sıklıkla kullanılan bir acil durum önlemidir. Son zamanlarda sıklıkla duyulan bu uygulama birçok kişi tarafından merak ediliyor. Borsada devre kesici ne demek ve ne zaman kullanılır, devre kesici ne kadar sürer tüm bilgileri sizler için hazırladık. 

Borsa devre kesici uygulaması aynı zamanda otomatik seans durdurma sistemi olarak da bilinmektedir. Bu sistem kendi kendine işleyen bir uygulamadır. Borsa devre kesici tam olarak piyasada belirli bir süre işlem olanaklarını durdurmaktadır. Borsada ciddi düşüşlerin yaşanması üzerine otomatik olarak alım satım işlemlerini durduran devre kesici uzmanlar tarafından elektrik sigortalarına benzetilmektedir. 

Borsada Devre Kesici Ne Demek?

Devre kesici genellikle borsa genelinde uygulanabildiği gibi belirli hisseler özelinde de karşımıza çıkmaktadır. Devre kesici uygulamasının çalışması için belirlenen düşüş eşiklerinin aşılması gerekmektedir. BIST100 özeline baktığımızda iki eşik karşımıza çıkmaktadır. BIST100 endeksi %5 veya daha fazla düşüşe girdiğinde borsa devre kesici devreye girmektedir. Bir süre çalışan sistem tekrar harekete girdiğinde düşüşün %7'nin üzerine çıkması durumunda ikinci kez bu yola başvurulur.

ABD borsalarında üç aşamalı devre kesici uygulaması kullanılmaktadır. Her bir devre kesici 15 dakikalığına tüm alım satım işlemlerini durdururken düşüş oranları %7, %13 ve %20 olarak belirlenmiştir. BIST100 borsa devre kesici ise iki aşamalı çalışmaktadır.

Borsa Devre Kesici Nedir?

Borsa devre kesici nedir sorusunun tam yanıtı sadece borsa genelinde değil pazarlarda da yaşanabiliyor olması olarak açıklanmaktadır. BIST'te Ana Pazar, Alt Pazar ve Yıldız pazar olarak adlandırılan 3 farklı ana pazar bulunmaktadır. Bu pazarlar büyüklüklerine göre devre kesiciye tabi tutulmaktadır. Devre kesici uygulaması çalıştırıldığında öncelikle tüm alım satım işlemleri kısa süreliğine durmaktadır. Fiyat eşiklerinin üstünde bulunan tüm alım ve satım emirleri iptal edilmektedir. Tekrardan fiyat belirlenmesi çalışması yapılmakta olup tek fiyat yöntemiyle değerlendirmeye tabi tutulmaktadır.  

Tek fiyat belirleme yöntemi genellikle bir hissenin tek bir fiyata sahiplenmesi ve tüm işlemlere kapatılması ile yapılmaktadır. Bunun üzerine ilgili hisse belirlenen fiyat üzerinden değerlendirilmeye tabi tutulur. Bu işlem arasında belirlenen fiyata devre kesici referans fiyatı adı verilmektedir. Bu yöntem nakit akışını sağlamak için sıklıkla kullanılmaktadır. 

Borsa devre kesici uygulaması ardından işlemler sürekli işlem yöntemi ile yapılmaya devam etmektedir. Tüm alım ve satım talepleri önce fiyat ardından da zaman sıralamasına göre eşleştirilmektedir. Fiyat önceliği ise yatırım aracığın güncel değerlerine en yakın değer teklifine yakın olarak belirlenmektedir. 

Borsada Devre Kesici Neden Uygulanır?

Devre kesici uygulamasının tek amacı yatırımcıyı ve piyasayı korumaktadır. Fiyatlar birçok farklı etken nedeniyle değişirken yüksek hızlı artış ve azalışların önüne geçmek için devre kesici kullanılmaktadır. Özellikle spekülatif atakların önüne geçmek ve yatırımcıyı korumak için uygulanan bu yöntem büyük zarar kayıplarından hem piyasayı hem de yatırımcıyı korumaktadır. Bu şekilde yatırımcılar hatalı işlem yapmamakta ve borsaya güven tekrar enjekte edilmektedir. 

Borsa Devre Kesici Nasıl Anlaşılır?

Ekonomiyi önemli şekilde etkileyecek bir gelişme yaşandığında uygulanan borsa devre kesici manipülatif fiyat değişimlerinin önüne geçerek yatırımcıyı korur. Yatırımcılar devre kesici uygulamasının aktif edildiğini 10-30 dakika arası işlem yapamadıklarında fark edebilmektedir. Bu uygulama sadece borsa açıkken yapılmaktadır. Kapanış sonrasında devre kesici uygulanmamaktadır. Uygulanan devre kesici ise kapanış sonrasında otomatik olarak durmaktadır.

Pazarlara Göre Devre Kesici Endeksleri 

BIST100'de bulunan pazarlarda eğer düşük oranı Yıldız Pazarda %10, Ana Pazarda %7 ve Alt Pazarda %5 oranına gelirse devre kesici uygulanmaya başlamaktadır. Bu uygulama ortalama olarak 10-30 dakika arasında sürmektedir. Ortalama olarak 20 dakika boyunca alım satım işlemleri dururken takip eden 5 dakikalık periyodlarda emir toplama işlemi yapılmaktadır. Ardından izleyen 5 dakikalık periyodda da eşleştirme yapılarak borsa işleme tekrar açılmaktadır. 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar gazete net - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak gazete.net Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan gazete.net hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler gazete.net editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı gazete.net değil haberi geçen ajanstır.



Anket Yeni TCMB Başkanı Hakkında Görüşünüz?