Yalan söyleme hastalığı nedir? Tedavi edilebilir mi?

Tıbbi terimlerde "mitomani" veya "pseudologia fantastica” olarak bilinen patolojik yalan, takıntılı düşüncelerin sebep olduğu rahatsızlığı azaltmak için ya da alışkanlık haline gelmiş, kronik bir yalan söyleme hastalığıdır. Günlük yaşamın parçası olan tipik yalanlardan farkı süreğen, orantısız ve herhangi bir kazanç elde edilmeyecek durumlarda bile söylenmeleriyle tanınır.

Editör Sena Gurel
Editör Sena Gurel Tüm Haberleri
patolojik yalan
Haber albümü için resme tıklayın

Bu yalan çeşitleri "patolojik" olarak kabul edilir. Çünkü sadece yalan söyleyen kişiyi değil, aynı zamanda çevresindeki insanların da hayatını zorlaştırır ve bu yüzden ciddi psikolojik, sosyal ve yasal sonuçlara sebep olabilir.

Patolojik yalan söyleyen kişiler söylediklerinin doğru olmadığının farkındalığı net değildir. Bazı insanlar söyledikleri doğru olmasa bile buna gerçekten inanırlar. Geri kalan patolojik yalan söyleyen kişiler ise sadece yalanları kanıtlandığında yalan söylediklerini kabullenirler.

Uzun araştırmalar geçmişine sahip olmasına rağmen patolojik yalancılık, psikiyatrik ve psikolojik alanlar içinde tanımlanması en zor bozukluklar içinde yer almaktadır. Çünkü yalan söylemek genel olarak ahlaki ve etik bir durum olarak görülür, ancak insanlar kontrol dışı bir duruma geldiklerinde ve mantıklı şekilde düşümeden, otomatik olarak yalana başvurduğunda, bu durum psikopatoloji, yani psikolojik bir durum olarak değerlendirilir.

Yalan söyleme hastalığı nedir? Tedavi edilebilir mi?


Yalanların Çeşitleri

Herkes yalan söyleyebilmektedir. Yalanların nedeni bazen birini incitmemek için bazen de rahatsız edici durumlardan kaçınmak için olabilmektedir. Bu tarz yalanlara genellikle "beyaz yalanlar" denmektedir. Çünkü rahatsız edici durumlardan kaçınmayı amaçlar ve çokta önemli konular değildir. Çoğu beyaz yalan, ya kısmen yanlıştır ya da sadece gerçeği abartır.

Çok daha ciddi ve genel olarak kişinin kendine hizmet eden kişinin kendisini bir tehditten korumak için söylediği yalanlara ise "gri yalanlar" denmektedir. Çünkü sosyal çevrede kabul edilme oranı beyaz yalanlara göre daha düşüktür.

Bazı insanlar ise kötü niyetlerinden dolayı yalan söylerler. Bu tarz yalanlar diğer insanlar için ciddi olumsuz sonuçlar doğurabilir ve adaletsiz durumlara sebep olabilir. Kötü niyetli söylenen yalanlara "gerçek yalan” denmektedir ve sosyal çevrede kabul edilemez olarak değerledirilir.

Son olarak patolojik yalancılar genel olarak gri ya da gerçek yalan söyleme eğilimindedirler.

Patolojik Yalan Söyleyenlerin Özellikleri

Patolojik yalan söylemenin temelinde genellikle büyük veya küçük konular üzerinde, herhangi bir sebep olmaksızın yalan söyleme ihtiyacı hissetmektir. Tipik yalanları yönlendiren genel durumların aksine, patolojik yalanlar bir sebepten kaynaklanmadan söylenmesiyle tanınır.

Patolojik yalanlar genellikle şu özellikleriyle ayırt edilir:

Sıklık ve spontanlık: Sıradan yalan söyleyen kişiler daha tutarlı bir şekilde insanları kandırırken, patolojik yalanlar sık şekilde, spontane gelişir ve kapsamlı değildir.

Karmaşık yapı: Patolojik yalan söyleyen kişiler, yalanlarında dinleyicileri etkileyen, zengin, inandırıcı öğeler bulundurarak fazla ayrıntı verebilir.

Tutarlılık: Karmaşık yapısına rağmen, patolojik yalan söyleyen kişilerin anlattıkları genellikle zaman içinde tutarsızdır. Yeni yalanlar öncekilerin üzerine eklendikçe veya değiştirdikçe yalanları kendisiyle çelişebilir.

Savunmacı yapı: Patolojik olarak yalan söyleyenler, kendilerinin üstüne gelindiğinde söyledikleri yalanları şiddetle savunurlar ve önceki söylediklerini desteklemek amacıyla ya da tutarsızlıklarını örtmek için yeni hikayeler uydururlar.

Suçluluk duygusunun eksikliği: Ara sıra yalan söyleyen kişilerin tam aksine, patolojik yalan söyleyen imseler yalanları kanıtlandığında ve başkalarına zarar verdiklerinde, aldatıcı davranışları için pekte bir suçluluk duygusu veya pişmanlık duygusu yaşamazlar.

Yalan söyleme hastalığı nedir? Tedavi edilebilir mi?


Patolojik Yalancıların Psikolojik Profili

Patolojik yalan söyleyen kişiler aynı zamanda kişilik bozukluklarıyla tutarlı özellikleri ve davranışları sergilemektedir. Yaygın özellikler şunlardır:

Narsisizm: Aşırı kendini önemseme ve hayranlık duyma duygusu.

Dürtüsellik: Dürtülerini kontrol altında tutmakta güçlük çekme ve riskli davranışlar içinde bulunma eğilimi.

Manipülatiflik: Keyfi için başkalarını etkilemek, kişisel kazançlar ya da kontrol etme eğilimi.

Empati yoksunluğu: Başkalarının duygularına veya bu gibi şeylere saygı duyma konusunda eksiklik.

Bu özellikler, patolojik yalan söylemenin hem semptom hem de başa çıkma mekanizmasıyla ilgili olabileceğini ve belki de öz saygının altında yatan istikrarsızlıklar yüzünden olabileceğini göstermektedir. Ayrıca bu özellikler borderline kişilik bozukluğu, antisosyal kişilik bozukluğu ve histrionik kişilik bozukluğu gibi bozukluklarla beraber görülmesi, patolojik yalan ile daha geniş bir psikopatolojik rahatsızlıklar arasında karışık bir etkileşim olduğunu göstermektedir.

29 Nis 2024 - 18:59 - Yaşam


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak gazete.net Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan gazete.net hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler gazete.net editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı gazete.net değil haberi geçen ajanstır.